به دنیای هندسه آرامش خوش آمدید. رسم الگوی مانتو عبایی، برخلاف الگوهای متریک یا مولر که پر از محاسبات پیچیده ریاضی و پنس‌های مکرر هستند، بر پایه خطوط رها و روان استوار است. اما اشتباه نکنید؛ سادگی این الگو به معنای بی‌دقتی نیست. در واقع، چون در عبا ما پنس سرشانه یا برش عصایی نداریم تا عیوب اندامی را پشت آن پنهان کنیم، تمام بارِ زیبایی لباس بر دوش “شیب‌ها” و “زوایای” الگوست. در این بخش، یاد می‌گیریم چطور الگویی رسم کنیم که نه تنها روی تن سنگینی نکند، بلکه با هر قدمِ فرد، پارچه مثل امواج آب حرکت کند.

مرحله اول: زیرسازی و رسم کادر پایه

برای شروع، شما به یک کاغذ الگوی عریض نیاز دارید. از آنجایی که مانتو عبایی پهنای زیادی دارد، گاهی مجبور می‌شوید دو کاغذ الگو را از عرض به هم بچسبانید. ابتدا از لبه کاغذ حدود ۵ سانتی‌متر پایین بیایید و یک خط افقی صاف رسم کنید؛ این خط، “خطِ راهنمای شانه” ماست. حالا از نقطه صفر (گوشه گردن)، قد مانتو را که در مرحله قبل اندازه گرفته بودیم، پایین بیایید و خط لبه پایین مانتو را رسم کنید. کادر شما باید مستطیلی باشد که عرض آن برابر با «یک‌دومِ اندازه دم‌دست تا دم‌دست» باشد. به عنوان مربی تأکید می‌کنم که حتماً از گونیا استفاده کنید؛ کوچک‌ترین کجی در کادر اولیه، در انتهای کار باعث می‌شود دامن عبا تاب بردارد.(نکته :الگو مانتو عبایی را میتوانید مستقیم روی پارچه پیاده کنید.)

مهندسی یقه؛ نقطه تعادل عبا

یقه در مانتو عبایی نقش ستون فقرات را دارد. اگر یقه را خیلی گشاد بگیرید، عبا مدام از روی شانه‌ها سر می‌خورد و اگر خیلی تنگ باشد، شکوه و راحتی لباس از بین می‌رود. برای الگوی پشت، از گوشه گردن ۸ سانتی‌متر داخل شوید و ۲ سانتی‌متر پایین بروید و هلال پشت یقه را رسم کنید. برای الگوی جلو، بسته به مدل (هفت، گرد یا قایقی) عمل می‌کنیم. در مدل‌های عبایی اصیل، یقه هفت که به سمت سینه کشیده شده باشد، بیشترین طرفدار را دارد چون قد فرد را بلندتر نشان می‌دهد. برای این کار، از گوشه گردن به صورت مورب ۱۸ تا ۲۲ سانتی‌متر پایین بیایید. نکته حرفه‌ای اینجاست: خط یقه هفت را هرگز کاملاً صاف رسم نکنید؛ با استفاده از خط‌کش پیستوله، منحنی بسیار ملایمی به سمت داخل بدهید تا یقه روی برجستگی سینه بهتر بخوابد و اصطلاحاً “لقی” نداشته باشد.

رازِ شیب سرشانه در مدل‌های کیمونو

در مانتوهای معمولی، ما شیب سرشانه را حدود ۳ تا ۴ سانتی‌متر در نظر می‌گیریم، اما در عبا داستان متفاوت است. اگر شیب سرشانه را کم بگیرید، زیر بغل لباس به شدت جمع می‌شود و توده پارچه اضافی ایجاد می‌کند. اگر شیب را خیلی زیاد بگیرید، آستین‌ها به سمت پایین کشیده شده و سرشانه فرد افتاده به نظر می‌رسد. پیشنهاد من برای یک عبای استاندارد، شیب ۶ تا ۸ سانتی‌متری است. از انتهای خط شانه در کادر، ۷ سانتی‌متر پایین بیایید و یک خط مورب به گوشه گردن وصل کنید. این خط، خطِ جدید شانه و آستین شماست. این شیب جادویی باعث می‌شود وزن پارچه روی تمام شانه پخش شود و لباس در تن سبک به نظر برسد.

طراحی زیر بغل و خطِ پهلو (منحنی رهایی)

حالا به حساس‌ترین بخش الگو می‌رسیم: جایی که آستین به تنه متصل می‌شود. در الگوی عبا، ما چیزی به نام حلقه آستین نداریم. شما باید از انتهای خط شانه (مچ)، به اندازه «یک‌دومِ دور مچِ آزاد» (حدود ۱۵ تا ۲۰ سانتی‌متر) پایین بیایید. حالا از این نقطه باید خطی به سمت پهلوی مانتو رسم کنید. اینجا جایی است که تفاوت یک خیاط ناشی و یک استادکار مشخص می‌شود. زاویه زیر بغل نباید “تیز” باشد. اگر این زاویه نود درجه یا تند باشد، پارچه در زیر بغل جمع شده و بر اثر حرکت دست، به سرعت درزها می‌شکافند. با استفاده از بزرگترین منحنی خط‌کش خود، یک هلال بسیار باز و ملایم از مچ به سمت خط کمر و سپس باسن رسم کنید. این هلال باید طوری باشد که وقتی به لبه پایین مانتو می‌رسد، عرضِ پایین لباس (دمپا) حداقل بین ۵۰ تا ۷۰ سانتی‌متر باشد.

رفع ایرادِ “افتادگی پهلوها” در الگو

یکی از دردهای مشترک در دوخت عبا این است که بعد از اتمام کار، پهلوهای لباس بلندتر از وسط جلو دیده می‌شوند و روی زمین کشیده می‌شوند. دلیل این اتفاق، اریبِ پارچه در قسمت پهلوست. برای رفع این مشکل در مرحله الگو، در خط لبه پایین مانتو، از سمت پهلو حدود ۵ تا ۷ سانتی‌متر بالا بروید و با یک منحنی ملایم این نقطه را به وسط جلو وصل کنید. با این ترفند، وقتی پارچه را می‌برید و لباس به دلیل وزن پارچه ریزش می‌کند، لبه پایین مانتو کاملاً صاف و تراز با زمین قرار می‌گیرد. این نکته را در هیچ کتابی پیدا نمی‌کنید و حاصل سال‌ها آزمون و خطا در کارگاه‌های عبادوزی است.

الگوسازی آستین و مچِ عبا

بسیاری از عباها در قسمت مچ دارای تزیینات، دکمه یا کش‌دوزی هستند. اگر می‌خواهید مچ عبا متمایز باشد، باید در الگو حدود ۱۰ سانتی‌متر از انتهای آستین را جدا کنید و به عنوان “مرغک” یا “سجاف مچ” در نظر بگیرید. اگر قصد دارید آستین را “فانوسی” کنید، باید در قسمت مچ، خطوط اوزمان رسم کرده و بین آن‌ها را باز کنید تا پارچه در لبه دست جمع شود و پف زیبایی ایجاد کند. همیشه به یاد داشته باشید که در عبا، مچ نباید خیلی تنگ باشد، چون پوشیدن و درآوردن لباس را سخت می‌کند و با مفهوم “راحتی عبا” در تضاد است.

کنترل نهایی و علامت‌گذاری روی الگو

قبل از اینکه قیچی را بردارید، الگو را یک بار دیگر چک کنید. خط وسط جلو باید علامت “روی دولای بسته” (یا باز اگر مانتو جلو باز است) داشته باشد. خطوط راستا را مشخص کنید. در عبا، راستای پارچه بسیار حیاتی است؛ اگر الگو را کج روی پارچه بگذارید، مانتو در تن می‌پیچد. همچنین جای جیب‌های فیلتابی یا مخفی را در خط پهلو (حدود ۱۵ سانتی‌متر پایین‌تر از خط کمر) مشخص کنید. الگو را با پونز یا وزنه روی میز ثابت کنید و دور تا دور آن را با یک سانتی‌متر زاپاسِ دوخت (برای درزهای پهلو ۳ سانتی‌متر) علامت بزنید.

کلام پایانی مربی در بخش الگو

رسم الگو تمام شد. حالا شما یک نقشه دقیق دارید که تمام ویژگی‌های اندامی و سلیقه‌ای شما را در خود جای داده است. شاید کاغذ الگوی شما بزرگ و دست‌وپاگیر به نظر برسد، اما به یاد داشته باشید که این حجم از پارچه قرار است به شما ابهت و آرامش ببخشد. در مرحله بعد، یاد می‌گیریم که چطور این الگوی پهن و بزرگ را روی پارچه‌های لغزنده و حساس عبایی (مثل کن‌کن یا حریرالاسود) پهن کنیم و بدون جابجایی، برشی تمیز و حرفه‌ای بزنیم. آماده‌اید که قیچی را به دست بگیرید؟