آموزش برش پیراهن با شال
5دقیقه
آنچه در این مقاله میخوانید [پنهانسازی]
مقدمه: عبور از مرزهای برش سنتی و ورود به دنیای هندسه شال
در کلاسهای خیاطی همیشه به هنرجویانم میگویم: «یک برش تمیز و اصولی، ۸۰ درصد راه یک دوخت بینقص است.» وقتی نوبت به برش پیراهن با شال میرسد، قضیه کمی متفاوت و البته حساستر از پارچههای متری معمولی است. در پارچههای متری، شما با یک عرض استاندارد و طول نامحدود مواجه هستید؛ اما در شال، ما با محدودیت شدید ابعادی و از طرفی با تقارنهای چاپی، گلهای قرینه و حاشیههای خاص مواجهیم. کوچکترین بیدقتی در زمان قیچی زدن، میتواند طرح کلی شال را نامتقارن کرده و پیراهن را ارزانقیمت و کج نشان دهد.
تجربه سالها کارگاه به من ثابت کرده است که بیشترین خطاهای خیاطی در مرحله چیدمان و برش رخ میدهد. در این بخش، ما یاد میگیریم که چطور با تکیه بر خطوط راهنما، محاسبات عرضی و مهار تارهای لغزنده، شال را با کمترین میزان دورریز و بیشترین هماهنگی در طرحها برش بزنیم. در واقع، هنر ما در این مرحله این است که نقوش شال را به گونهای روی قطعات پیراهن بنشانیم که گویی پارچه از ابتدا برای این الگو طراحی و بافته شده است.
مرحله اول: آمادهسازی فیزیکی شال و تراز کردن تارهای پارچه
پیش از آنکه دست به قیچی ببرید، باید از صاف بودن تارهای عمودی و افقی (تار و پود) شال اطمینان حاصل کنید. شالها به دلیل فرآیند چاپ و شستشو در کارخانه، اغلب دچار عارضه «لوچی» یا کجی پود میشوند. برای تست این موضوع، شال را از طول تا کنید و گوشههای آن را روی هم بگذارید؛ اگر لبهها کاملاً بر هم منطبق نشدند و پارچه موج برداشت، پود پارچه کج است. در کلاس برای رفع این مشکل روش کشش قطری را آموزش میدهم: دو گوشه مخالف شال را بگیرید و به آرامی در جهت قطر بکشید تا بافت پارچه دوباره به حالت ۹۰ درجه برگردد.
پس از تراز کردن، نوبت به اتوکشی با بخار ملایم میرسد. هرگونه چروک جزئی میتواند محاسبات شما را در حین برش چند سانتیمتر تغییر دهد که این امر در خیاطی یک خطای فاحش به شمار میرود. اگر شال شما از جنس ابریشم یا حریر است، یک پارچه نخی نازک روی آن بیندازید و سپس اتو کنید تا از برق افتادن یا سوختن الیاف جلوگیری شود. پس از اتوکشی، اجازه دهید پارچه کاملاً خنک شود و سپس آن را روی میز برش منتقل کنید.
تکنیک انطباق طرحها و حاشیهها (قرینهسازی در برش)
اگر شال شما دارای طرحهای اسلیمی، بتهجقه یا گلهای درشت است، چیدمان الگو اهمیت دوچندان پیدا میکند. شما نمیتوانید یک گل درشت را در یک سمت سینه داشته باشید و سمت دیگر خالی باشد؛ این کار تعادل بصری لباس را کاملاً از بین میبرد. برای برش قرینه، دو قواره شال را دقیقاً از روی طرحهایشان روی هم سنجاق کنید. من همیشه توصیه میکنم سنجاقها را درست در مرکز گلها یا حاشیهها فرو کنید تا مطمئن شوید که هر دو لایه کاملاً در یک نقطه قرار دارند.
دلیل فنی این کار این است که هنگام حرکت قیچی، لایه زیرین به دلیل اصطکاک با میز تمایل دارد کمی عقب بماند. با سنجاق کردن نقاط کلیدی طرحها، مانع از این جابهجایی میشوید. اگر شال دارای حاشیه طولی است، تصمیم بگیرید که آیا میخواهید این حاشیه در خط پهلو قرار بگیرد یا در مرکز جلو. اگر قرار است حاشیه در مرکز جلو باشد، لبه حاشیهدار را به عنوان خط مرکزی (دولای باز یا بسته) در نظر بگیرید و الگو را بر اساس آن بچینید.
روشهای علامتگذاری ایمن روی شالهای ظریف
ابزار علامتگذاری روی شال باید با وسواس زیادی انتخاب شود. استفاده از رولت خیاطی و کاربن روی شالهای نخی روشن یا حریر ممنوع است، زیرا رد کاربن هرگز با شستشو پاک نمیشود و به بافت ظریف شال آسیب میزند. بهترین گزینه، استفاده از صابونهای عسلی (که با حرارت اتو محو میشوند) یا گچهای خیاطی بسیار نرم است. حتی در شالهای بسیار ظریف ابریشمی، پیشنهاد میکنم از روش کلاسیک و اصیل «کوک شل» برای انتقال خطوط الگو به لایه زیرین استفاده کنید.
کوک شل اگرچه زمانبر است، اما ایمنترین روش برای موازنه درزهاست. برای این کار، دور تا دور الگو را با نخ کوک دونخ، دوختهای شل بزنید، سپس دو لایه پارچه را کمی از هم باز کرده و نخها را از وسط قیچی کنید. این کار را انجام میدهیم تا رد دقیق خط دوخت روی هر دو لایه بدون استفاده از هیچ ماده شیمیایی و رنگی مشخص شود و حین دوخت، پهلوها کاملاً بر هم منطبق شوند.
تکنیکهای برش لایهبهلایحه برای مهار لغزندگی
وقتی با شالهای لغزنده مثل ساتن ابریشم یا ژرژت کار میکنید، برش همزمان دو لایه میتواند منجر به خطای چند سانتیمتری در لایه زیرین شود. در این حالت، روش حرفهای این است که پارچه را به صورت تکلا برش بزنید. یعنی ابتدا الگوی جلو را روی یک لایه شال پهن کرده، علامت بزنید و برش دهید. سپس این تکه برشخورده را به عنوان شابلون روی لایه دوم شال (با رعایت تقارن طرحها) قرار دهید و تکه دوم را ببرید.
این کار شاید زمان بیشتری ببرد، اما دقت کار را به شدت بالا میبرد. هنگام قیچی زدن، دست چپ خود را به صورت صاف روی پارچه در کنار خط برش قرار دهید تا پارچه را ثابت نگه دارد. قیچی را از روی میز بلند نکنید؛ بلکه لبه پایینی قیچی باید همواره روی سطح میز سر بخورد تا کمترین میزان تکان و جابهجایی در تار و پود شال ایجاد شود. زاویه قیچی نسبت به میز باید حدود ۳۰ درجه باشد تا برشهای نرم و بدون دندانه ایجاد شود.
محاسبه زاپاس دوخت مناسب با توجه به بافت شال
آخرین نکته کلیدی در برش، تعیین مقدار زاپاس (حق دوخت) است. از آنجا که بافت شالها به راحتی ریشریش میشود، زاپاسهای خیلی کم (مثل نیم سانتیمتر) خطرناک هستند و ممکن است درز لباس زیر فشار باز شود. برای درزهای پهلو حتماً ۲ تا ۲.۵ سانتیمتر زاپاس دوخت در نظر بگیرید. این زاپاس به شما اجازه میدهد که در صورت نیاز، سایز لباس را کمی بزرگتر کنید و همچنین فضای کافی برای دوختهای حفاظتی مثل سردوز یا دوخت فرانسوی را داشته باشید.
برای حلقه آستین و یقه، زاپاس ۱ سانتیمتر کاملاً کافی است. زاپاس بیشتر در حلقهها باعث کشیدگی و چینخوردگی درز پس از دوخت میشود. پس از برش کامل قطعات، بلافاصله لبه درزها را با چسب زاپاس یا دوخت زیگزاگ موقت مهار کنید تا در مراحل بعدی خیاطی و جابهجا کردن قطعات، پارچه دچار ریزش بافت و تغییر سایز نشود.
